Սարգսյանի և Փաշինյանի հարաբերությունները երբեք մտերիմ ու վստահելի չեն եղել․ «Կոմերսանտ»

Հայաստանի նախագահ Արմեն Սարգսյանը հրաժարական է տվել` քննադատելով երկրի սահմանադրությունը, որը նրան իր պաշտոնում իրական լիազորություններ չի տալիս։ Այս մասին գրում է «Կոմերսանտ»-ը՝ նկատելով, որ նրա հեռանալով երկրում չի մնում ոչ մի բարձրաստիճան պաշտոնյա, որն անհավատարիմ է վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին և նշանակվել է դեռևս 2018 թվականի «թավշյա հեղափոխությունից» առաջ։

«Արմեն Սարգսյանը, որը Հայաստանի նախագահի պաշտոնը ստանձնել է 2018 թվականի ապրիլին և պետք է պաշտոնավարեր ևս երեք տարի, հայտարարել է իր հրաժարականի մասին։ Նա իր որոշումը բացատրել է պետության ղեկավարի չափազանց սուղ լիազորություններով։

Մենք ունենք պարադոքսալ իրավիճակ, երբ նախագահը ստիպված է պետականության երաշխավոր լինել՝ փաստացի չունենալով որևէ իրական գործիք: Մենք ապրում ենք յուրատեսակ իրականության մեջ, իրականություն, որտեղ Նախագահը չի կարող ազդել պատերազմին և խաղաղությանը վերաբերող հարցերի վրա:

Իրականություն, երբ նա չի կարող վետո կիրառել այն օրենքների վրա, որոնք համարում է պետության և ժողովրդի համար ոչ նպատակահարմար: Իրականություն, երբ Նախագահի հնարավորություններն ընկալվում են ոչ թե որպես առավելություն պետության համար, այլ՝ տարբեր քաղաքական խմբերի կողմից դիտարկվում են որպես իրենց սպառնացող վտանգ։ Իրականություն, որտեղ Նախագահն իր ներուժի գերակշիռ մասը չի կարողանում օգտագործել ի նպաստ համակարգային ներքին և արտաքին քաղաքական խնդիրների լուծման»,- Կոմերսանտասել է նախագահը:

Սարգսյանը նաև նշել է, որ ինքն ու իր ընտանիքը դարձել են «տարբեր քաղաքական խմբերի թիրախ», որոնք հետաքրքրված են «ոչ այնքան նախագահական ինստիտուտի ձեռքբերումներով՝ ի շահ երկրի, որքան իր անցյալում՝ դավադրության տարբեր տեսություններով ու առասպելներով»։

Արմեն Սարգսյանի պարզաբանումը տրամաբանական է թվում միայն առաջին հայացքից, թեև նրա լիազորություններն իսկապես ավելի շատ խորհրդանշական էին, սակայն նա հենց սկզբից էր ընդունել նման պայմանները՝ երկրի նախագահ դառնալով Սերժ Սարգսյանի և ՀՀԿ-ի օրոք։

Արմեն Սարգսյանի և Նիկոլ Փաշինյանի հարաբերությունները զարգացել են տարբեր ձևերով, բայց երբեք մտերիմ ու վստահելի չեն եղել։ Ղարաբաղյան Երկրորդ պատերազմում պարտության հետևանքով առաջացած սուր քաղաքական ճգնաժամի ընթացքում նախագահ Սարգսյանը նույնիսկ փորձեց իր դերը կատարել դրա կարգավորման գործում՝ խորհրդակցություններ անցկացնելով թե՛ իշխանությունների, թե՛ ընդդիմության հետ։ Այն ժամանակ նա իրեն թույլ տվեց առաջին դեմարշը՝ հրաժարվելով ստորագրել Գլխավոր շտաբի պետ Օնիկ Գասպարյանին պաշտոնանկ անելու հրամանը։

Սա հիմք է տալիս ենթադրելու, որ նախագահն իրականում հրաժարական է տվել վարչապետի հետ սուր տարաձայնությունների, այլ ոչ թե իր լիազորություններից դժգոհության պատճառով։

«Նախագահի հարաբերությունների ընդհանուր ֆոնը իշխող կուսակցության հետ անբարենպաստ էր: Մյուս կողմից, նրա հրաժարականը տեղավորվում է պետական մեքենան Նիկոլլ Փաշինյանի թիմով լցնելու ընդհանուր միտումի մեջ»,- «Կոմերսանտ»-ին ասել է Երևանի Կովկասի ինստիտուտի տնօրեն Ալեքսանդր Իսկանդարյանը:

Նախագահ Սարգսյանն իրականում միակ գործիչն էր, որը նախկին իշխանությունների հետ էր մտել էլիտա և մինչ օրս պահպանել էր իր դիրքերը։ Հիմա նա հրաժարվեց դրանցից։ Այս տրամաբանությունը տեղավորվում է նաև օմբուդսմենի փոփոխության մեջ, որը տեղի է ունենում հիմա, իսկ մինչ այդ՝ ՍԴ նախագահ Հրայր Թովմասյանի փոփոխությունը, որը մարտահրավեր նետեց իշխանություններին և հեռացվեց խորհրդարանի միջոցով հատուկ սահմանադրական փոփոխությունների ընդունմամբ։

Այժմ, Հայաստանի սահմանադրության համաձայն, նախագահի պարտականությունները ժամանակավորապես կկատարի խորհրդարանի նախագահը։ Նոր նախագահի թեկնածության արտահերթ քվեարկությունը տեղի կունենա հրաժարականից ոչ շուտ, քան 25, ոչ ուշ, քան 35 օր հետո։ Հաշվի առնելով Հայաստանի խորհրդարանի ներկայիս կազմը, կասկած չկա, որ այդ պաշտոնը կզբաղեցնի Նիկոլ Փաշինյանի առաջարկած քաղաքական գործիչը։

Ընդդիմադիր Հայաստանի Հանրապետական կուսակցության փոխնախագահ Արմեն Աշոտյանը կարծում է, որ նախագահի հրաժարականը թույլ կտա Փաշինյանին էլ ավելի արագ համախմբել ողջ իշխանությունն իր ձեռքում։

«Դրան կնպաստեն այսօր մշակվող սահմանադրական փոփոխությունները, որոնք Հայաստանի անվտանգությանը սպառնացող վտանգների ու մարտահրավերների ֆոնին կեղծ օրակարգ են», -«Կոմերսանտ»-ին ասել է Աշոտյանը։ Նա նաև առաջարկել է, որ «մոտ ապագայում Հայաստանը պետք է բախվի արտաքին քաղաքական նոր մարտահրավերների, որոնցից առաջ նախագահը որոշեց փախչել»։