Սովի, մանկության և 85 տարեկանում ապագայի երազանքների մասին. Հրանտ Գյուրջինյան

1935 թ. Տավուշ գյուղում Գուրգեն Գյուրջինյանի ընտանիքում ծնվեց Հրանտը։ Սրտում փայփայելով բժիշկ դառնալու երազանքը՝ փոքրիկը չէր էլ պատկերացնում, որ բարձունքների է հասնելու բոլորովին այլ ոլորտում։

Ընտանիքի հայրը՝ Գուրգեն Գյուրջինյանը, հյուսն էր։ Բանակում ստացած հիվանդությունը զորացրվելուց 1.5 տարի հետո մահվան պատճառ դարձավ։ Փոքրիկ Հրանտն ու քույրը մնացին մոր խնամքի ներքո։

Դպրոցն ու զինվորական ծառայությունն ավարտելուց հետո Հրանտը վերադարձավ և, սովորելուն զուգահեռ, սկսեց աշխատել.

«Ես պետք է երեկոյան սովորեի, որովհետև աշխատում ու պահում էի մորս ու քրոջս։ Գնացի, որ գործերս հանձնեմ բժշկական ինստիտուտ, ասացին՝ երեկոյան բաժին չկա։ Ստիպված գնացի պոլիտեխնիկ՝ հաստատ որոշած՝ ցուցակում որ մասնագիտությունն առաջինը լինի, դա էլ նշելու եմ»,- պատմում է Հրանտ Գյուջինյանը։

Այդ տարիներին գյուղից քաղաք գնացող ավտոբուս չկար։ Հրանտը մի կերպ հասավ  Երևան, որտեղ անգամ գիշերելու տեղ չուներ։ Քնեց դրսում՝ սառն ու չոր «մահճակալին»՝ Ղուկասյանի այգու նստարաններից մեկի վրա ու առավոտյան գնաց քննություն հանձնելու։ Առաջին առարկան ֆիզիկան էր.

«Երբ գնացի, դրսում հավաքված երևանցիներ կային։ Հեգնանքով հարցրին՝ «ինչո՞ւ ես եկել, սա քո տեղը չէ, գնա գյուղինստիտուտում սովորիր»։ Ինձ մոտ արդեն վախ կար, որ, իրոք, չեմ կարողանա ընդունվել։ 4 ստացած դուրս եկա։ Այդ նույն տղաները դրսում ինձ էին սպասում։ Երբ հայտնեցի ստացածս միավորը, ասացին՝ «էս գեղցին, ուրեմն ծանոթ ուներ այնտեղ»»,- դառը ժպիտով  հիշում է Հրանտ Գյուրջինյանը։

Ուսման տարիներին աշխատում էր երկու տեղ, որ կարողանա պահել ընտանիքը։ Ամուսնանալուց հետո երեք տեղ սկսեց աշխատել.

«Ուսանող էի։ Լիդային հանդիպեցի «Կարմիր բլուր»-ում։ Ես զբոսնում էի, ինքն էլ պրակտիկայի էր։ Ծանոթացանք, սկսեցինք հանդիպել։ Մի օր ասացի ուզո՞ւմ ես ամուսնանանք, ասաց՝ հա։ Ամուսնացանք»,- կարճ է կապում պատմությունն ու աչքի պոչով նայում կնոջը։

82-ամյա Լիդա տատը առաջինը սիրահարվելու «մեղքն» անմիջապես «բարդում է» ամուսնու վրա։ Լիդա տատը գիտի՝ Հրանտի առաջին սերը չի եղել, բայց նախկին սերերի մասին նախընտրում է լռել.

«Իմ դասարանից մի աղջիկ կար՝ Ներքին Կարմիրաղբյուրից։ Մենք սիրում էինք իրար, ու դրա մասին գիտեին բոլորը։ Հանդիպում էինք։ Մինչև զորացրվելս ամուսնացավ։ Երբ ընկերներիցս մեկը նրան հարցրել էր, թե ինչու չսպասեց իմ վերադարձին, պատասխանել էր՝ «Մի անգամ ինձ ասա՞ց՝ ես քեզ սիրում եմ»։

Ախր աղջիկներն ականջով են սիրում, չէ՞։ Ես էլ ամաչում էի նրան ասել, որ սիրում եմ։ Մտածում էի՝ դե գիտի էլի, էլ ի՞նչ ասեմ»,- պատմում է Հրանտ պապը ու ավելացնում՝ այս պատմությունն իրեն փոխել է. Հիմա հաստատ գիտի՝ զգացմունքների մասին լռել չի կարելի՝ թե՛ կանանց, թե՛ տղամարդկանց:

Շինարարական տեխնիկումի փոխտնօրեն, շինարարական ֆակուլտետի դեկան, «Շինարարություն և լեռնային գործ» ամբիոնի վարիչ: Այս բոլոր պաշտոնները Հրանտ Գյուրջինյանը ձեռք է բերել ծայրաստիճան պարտաճանաչության և բարեխիղճ աշխատանքի շնորհիվ։ Չնայած այս նվաճումներին՝ նա կյանքի ամենամեծ հաջողությունը համարում է ընտանիքը, իսկ անհաջողությունը՝ մանկությունը։

Թեպետ շատ դժվարությունների միջով է անցել, բայց պատահել են նաև զվարճալի դեպքեր, որոնք ամփոփված են նրա «Զվարճախոսություններ և թախծաժպիտ հուշեր» գրքում.

«Սովի տարիներ էին։ Հորեղբորս տղա Ղազարը ծանր հիվանդ էր։ Տանն ուտելու բան չկար։ Ես ու հորեղբորս մյուս տղա Վազգենը փայտ բերելու համար գնացինք անտառ, իսկ հորեղբորս մյուս տղա Հրայրն ու հորաքրոջս տղա Սայադը՝ գետի այն կողմ։

Ես ու Վազգենը շուտ վերադարձանք։ Վազգենն սկսեց լացել՝ սոված ե՜մ։ Ես էլ գիտեի, որ հիվանդի համար սնդուկում պահած մի փոքր հաց կա։ Խղճացի էրէխուն, հանեցի հացը, մի քիչ նրան տվի, մի քիչ ես կերա ու պահեցի։ Մի փոքր անց նորից սկսեց լացել։ Նորից հանեցի հացը։

Այդպես ամբողջը կերանք։ Գիտեի, որ տնեցիք, եթե իմանային, որ հիվանդի հացը կերել ենք, ծեծելու են։ Ես ու Վազգենը հետ գնացինք անտառ։ Մայրս ու հորեղբորս կինը, երեկոյան հիվանդի հացը չգտնելով, որոշեցին, որ ես ամենախելոքն եմ, չէի անի, Վազգենը փոքրն էր, նա էլ չէր անի, ուրեմն հիվանդի հացը կերել են Հրայրն ու Սայադը։ Այդ օրը նրանք իմ ու Վազգենի փոխարեն մի լավ ծեծ կերան»,- ծիծաղելով է հիշում Հրանտ Գյուրջինյանը։116:11

87-ամյա դասախոս Գյուրջինյանը ուսանողների հետ վարվելու՝ կիր կանոնների մասին է պատմում․ ուսանողը չպիտի վախենա դասախոսից, փոխարենը հարգելով պիտի սովորի։

«Ինչպես Թումանյանն էր պարզ ձևով մեծ մտքեր արտահայտում, այնպես էլ դասախոսը պետք է խոսի ուսանողի հետ։ Եթե դու պետք է խոսես, ու ուսանողը քեզ չհասկանա, էլ ի՞նչ իմաստ ունի խոսելդ»,- կիսվում է իր՝ տասնյակ տարիների փորձով։

Հրանտ Գյուրջինյանն ապրում է ներկայով, հիշում դժվար անցյալն ու չի մոռանում երազել ապագայի մասին։ Նա ութ տասնյակից ավելի է՝ համտեսում է կյանքի քաղցր ու դառը պտուղները ու վստահ է՝ դեռ անելիքներ ունի, դեռ կարող է:
 
Աննա Խաչատրյան