Ինչպես վատնել հարկատուների փողերը. ուղեցույց օրենսդիր մարմնից. «Առավոտ»

2024 թվականի սեպտեմբերի 12-14-ը Երեւանում կայացավ Միջխորհրդարանական միության երիտասարդ խորհրդարանականների 10-րդ գլոբալ համաժողովը, որի անցկացման մասին 2024թ. մարտին Ժնեւում համաձայնագիր էին ստորագրել ՀՀ ԱԺ նախագահը եւ Միջխորհրդարանական միության գլխավոր քարտուղար Մարտին Չունգոնգը: Եվ որի մասին դեռ 2024թ. հունվարին պայմանավորվածություն էր ձեռք բերվել ԱԳ նախարարի հետ: Այսինքն՝ սեպտեմբերի համաժողովը պլանավորված էր առնվազն ինն ամիս առաջ, եւ այն շատ դժվար է համարել անսպասելի եւ հրատապ, գրում է «Առավոտ»-ը։

Այս մեծ միջոցառման իրականացման ողջ ծանրությունը դրվել էր «Դվին հյուրանոցային համալիր»-ի վրա, որի համար Ազգային ժողովը «Պետության կարիքների համար ծառայությունների մատուցման պետական գնման պայմանագրով (ՀՀ ԱԺ ՄԱԾԲ-24/51)» մեր՝ հարկատուներիս, վճարած փողերից, հյուրանոցին է փոխանցել մոտ 326 մլն դրամ` մոտ 840 հազար դոլար՝ այդ օրվա կուրսով:

Այս թանկարժեք հաճույքին լրատվամիջոցներն անդրադարձել են` նկատելով, որ բավականին խոշոր գումարի գնումը Ազգային ժողովը կատարել է մեկ անձից գնման եղանակով: Գնումների մասին օրենքի 23-րդ հոդվածով հստակ սահմանված է, թե երբ կարելի է առանց մրցույթի գնում կատարել:

Ըստ այդմ` գնումը կարող է կատարվել մեկ անձից, եթե

1) գնման ենթակա ապրանքը, աշխատանքը կամ ծառայությունը հնարավոր է ձեռք բերել միայն մեկ անձից, որը պայմանավորված է նրա հեղինակային և հարակից իրավունքներով, հատուկ կամ բացառիկ իրավունքի առկայությամբ.

2) արտակարգ կամ չնախատեսված այլ իրավիճակի առաջացման հետևանքով ծագել է գնման անհետաձգելի պահանջ և, արտակարգ կամ չնախատեսված այլ իրավիճակից ելնելով, գնման այլ ձևերի կիրառումը ժամկետի առումով անհնար է, պայմանով, որ նման պահանջը հնարավոր չէր օբյեկտիվորեն կանխատեսել. (Ինչպես վերը տեսանք, այս կետով պայմանագիրը չի կարող անցնել- հեղ.)

3) պատվիրատուն, որևէ անձից կատարելով ապրանքների գնում, որոշում է սկզբնական պայմանագրում չներառված, սակայն օբյեկտիվորեն չնախատեսված հանգամանքներից ելնելով՝ սկզբնական պայմանագրի կատարման համար անհրաժեշտ դարձած ապրանքների լրացուցիչ գնում կատարել նույն անձից… (սա նույնպես այն չի համապատասխանում այս գնմանը-հեղ.)

4) գնման գինը չի գերազանցում գնումների բազային միավորը (բազային միավորը 1 մլն դրամ է, եւ գնման գինը 326 անգամ գերազանցում է բազային միավորը-հեղ.)

5) գնումն իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության տարածքից դուրս («Դվին» հյուրանոցային համալիրը գտնվում է Հայաստանի Հանրապետությունում-հեղ.):

Ազգային ժողովից, ի պատասխան «Առավոտի» հարցման, թե «Մեկ անձից գնումներ կատարելու պայմանների» ո՞ր կետով է այդ խոշոր գնումը կատարվել «Դվին հյուրանոցից», պատասխանել են, որ «Համապատասխան ծառայությունների գնումը կատարվել է՝ համաձայն «Գնումների մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի:

Ստացվում է, որ «Դվին» հյուրանոցը միակն էր, որ կարող էր նման ծառայություն մատուցել (ծառայությունը հնարավոր է ձեռք բերել միայն մեկ անձից, որը պայմանավորված է նրա հեղինակային և հարակից իրավունքներով, հատուկ կամ բացառիկ իրավունքի առկայությամբ):

«Հեղինակային եւ հարակից իրավունքներ» «Դվին» հյուրանոցը, ինչպես եւ՝ որեւէ այլ հյուրանոց, չի կարող ունենալ, քանի որ որեւէ կերպ չի համապատասխանում «Հեղինակային իրավունքի եւ հարակից իրավունքների մասին ՀՀ օրենքի» պահանջներին:

Ինչ վերաբերում է «հատուկ կամ բացառիկ իրավունքի առկայությանը», ապա, ըստ «Գնումների մասին» ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի («Օրենքում օգտագործվող հիմնական հասկացությունները») 15-րդ կետի՝ հատուկ կամ բացառիկ իրավունքն այն իրավունքն է, որը բխում է իրավական կամ վարչական ակտով իրավասու մարմնի տրամադրած իրավասություններից, որի նպատակն է որոշակի գործունեության իրականացման իրավունքը (ներառյալ՝ հանրային ծառայությունների ոլորտում) վերապահել մեկ կամ սահմանափակ թվով կազմակերպությունների, և որով էապես սահմանափակվում է նման գործունեություն իրականացնելու այլ կազմակերպությունների հնարավորությունը:

Նման որեւէ իրավունք՝ ամրագրված «Դվին» հյուրանոցին, որեւէ բաց աղբյուրում չգտանք: Եթե հարցը 300 եւ ավելի հյուրերի մասնակցությամբ կազմակերպվող միջոցառման մասշտաբն է՝ զուտ չափսերի առումով, ապա, թերեւս ՀՀ տարածքում գործունեություն ծավալող այլ խոշոր հյուրանոցները, օրինակ՝ Արմենիա-Մարիոթը, կամ, ինչու ոչ՝ Մարզահամերգային համալիրը, Մերիդիան էքսպո կենտրոնը, կվիճարկեին այն պնդումը, թե «Դվինը» միակն է, որ կարող էր մատուցել այդ ծառայությունը:

Թերեւս ՄՀՀ-ի եւ Մերիդիանի պարագայում որոշակի անհարմարություն կարող էր պատճառել հյուրերին գիշերակացի վայրերից համաժողովի անցկացման վայր տանել-բերելը, սակայն եթե բաց մրցույթ անցկացվեր եւ այդ կառույցները բաց մրցույթում շատ ավելի շահեկան առաջարկներ ներկայացնեին, Ազգային ժողովին պիտի որ հետաքրքրեր հարկատուների տված գումարները նպատակային եւ խնայողաբար ծախսելը: Նկատենք, նաեւ, որ ամեն դեպքում հյուրերի գոնե մի մասը (եթե ոչ՝ բոլորը) չի գիշերել «Դվին» հյուրանոցում, քանի որ նույն այդ պայմանագրով առնվազն 30 հատ մարդատար տրանսպորտային միջոցով կազմակերպվել է համաժողովի մասնակիցների եւ անձնակազմի տեղափոխման ծառայությունը (Պայմանագրի հավելված 1.1, կետ 56), եւ դրա համար վճարվել է 11 մլն 646 հազար դրամ:

Դա նշանակում է, որ յուրաքանչյուր մեքենային երկու օր համաժողովի մասնակիցներին տանել-բերելու համար վճարվել է 388 200 դրամ՝ գրեթե 1000 դոլար: 1 մլն 200 հազար դրամ էլ ծախսվել է 8 տրանսպորտային միջոցի բրենդավորման համար (կետ 57): 252 հազար դրամ՝ սա այն գինն է, որը վճարվել է այդ տրանսպորտային միջոցները հյուրանոցի ստորգետնյա կայանատեղի տեղափոխելու համար (կետ 58): Այսինքն՝ համաժողովի մասնակիցներին առոք-փառոք, թանկ-թանկ «Դվին» հասցնելուց հետո այդ մեքենաները հյուրանոցի ստորգետնյա կայանատեղի տանելու համար վճարվել է եւս 8400 դրամ՝ յուրաքանչյուր մեքենայի համար:

Մանրամասները՝ սկզբնաղբյուրում։